• Home
• Schapenziekten
• EASY CARE SCHAAP
• SCHAPENHOUDERIJ
• Webwinkel

Rotkreupel

Wat veroorzaakt rotkreupel?

De grootste veroorzaker van kreupelheid bij schapen is rotkreupel. Er moeten 2 bacteriën gezamenlijk aanwezig zijn om rotkreupel te veroorzaken.

1. De eerste is Fusobacterium necrophorum. Deze bacterie is altijd aanwezig in de omgeving van het schaap, hij komt in de darmen en dus ook in de mest voor. 
   Fusobacterium necrophorum zorgt voor verweking van de klauwhuid.
2. De tweede, Dichelobacter nodosus, wordt binnengebracht via aankoop van nieuwe dieren, via laarzen of autobanden kortom bezoekers.
   D.nodosus houdt van een zuurstofarme omgeving, daarom vormt losliggend hoorn en spleetjes in de klauw een goede voedingsbodem voor de bacteriën. Een matige klauwverzorging bevordert het ontstaan van rotkreupel.
   D.nodosus kan maximaal 14 dagen buiten het schaap overleven. Indien er in een weiland 14 dagen geen schapen hebben gelopen is deze vrij van de rotkreupelbacterie. 
   
   Beide bacteriën versterken elkaar en dringen samen door het klauwhoorn heen. Ze hebben een voorkeur voor een vochtige en warme (boven 10 graden Celsius) omgeving. 

Hoe ziet het eruit?
Koppelprobleem; geen gewrichtsaantasting; klauwaandoening van de gehele klauw maar in eerste instantie van de tussenklauwspleet.. 

Hoe vaak komt het voor?
Bij ongeveer driekwart van de nederlandse koppels komt rotkreupel in meer of mindere mate voor. De infectie is niet altijd zichtbaar maar komt tot uiting afhankelijk van de weersomstandigheden. Warm en vochtig weer bevordert rotkreupel. Bij een temperatuur onder de 10 graden vermenigvuldigt de rotkreupelbacterie zich niet. 
Daarom komen pieken vaak in voor- en najaar voor. 

Hoe ziet het van dichtbij uit?
Plotseling optredende kreupelheid bij meerdere schapen. In het begin van de infectie is nog niet veel aan de huid tussen de klauwtjes te zien behalve dat het wat grijswit uitziet en warm aanvoelt. Later wordt het weefsel aangevreten en ontstaat er een geel beslag van dood weefsel. Hoornweefsel raakt ondermijnt en gaat als reactie woekeren. Er kan zelfs complete ontschoening ontstaan.
De rotkreupel geeft een typische geur van dood weefsel dat kenmerkend is voor deze aandoening.
Het klassieke beeld van op de voorknieën grazende schapen kan ontstaan. Niet elk op de voorknieën grazend schaap is een rotkreupelschaap. Andere redenen voor pijn in de ondervoet kunnen dit beeld ook geven. 

Hoe behandel ik rotkreupel?
Beginnende infecties zijn redelijk goed te behandelen. Gevorderde infecties vragen een harde aanpak.
De behandeling bestaat uit de volgende onderdelen:

1. Bekappen; al het losse hoorn wegknippen met de klauwschaar. Netjes afwerken met hetschapenpootmesje en de klauw weer in model snijden. Pas op dat de klauw niet gaat bloeden. Dit geeft weer kans op meer ontsteking.Bovendien ontstaat er op de plaats van de bloeding vaak wild vlees. De klauw raakt dan blijvend misvormd en altijd vatbaar voor rotkreupel. Ontsmet het gereedschap tussendoor. Afsnijdsels verwijderen en verbranden en zeker niet in de wei laten liggen. In het weggesneden hoornmateriaal kunnen bacterien weken lang overleven.
2. Tussenklauw sprayen met tetracycline. Twee keer sprayen en tussendoor op laten drogen. Laat de dieren niet direct een natte weide in zodat de spray goed kan hechten. Bij hardnekkige gevallen kan men de tussenklauw insmeren met florfenicol. Dit kan men het beste met een kwastje doen.
3. Voetbad met Perfect zinksulfaat met klauwfix. Dit moet een 10 % oplossing zijn. Het beste is een stabad waar de dieren een half uur instaan. Na het voetbad is het goed de dieren op een betonplaat op te laten drogen. Indien dit niet mogelijk is of bij kleine koppeltjes kan men de Claw and Sole Hardener spraygebruiken. Deze verhardt de klauw en bevat phenol en formaline. Foot Protect Schaap 2.5 liter is als milieuvriendelijk alternatief voorhanden. Dit is een voetbad op basis van etherische oliën en plantenextracten. Voor de behandeling van de klauwen voldoet ook een voetbad met een 3-5%-ige formaline-oplossing, let hierbij op de temperatuur van het bad, die moet boven de 15 graden Celsius zijn anders is de formaline niet werkzaam. Pas op : formaline is kankerverwekkend. Gebruik het niet bij open wonden aan de klauwen omdat het pijnlijk is.
4. Injecties met antibiotica. Er zijn 2 geschikte middelen: Tilmicosine en lincomycine-spectinomycine. Tilmicosin hoeft maar één maal gespoten worden. Het middel moet wel nauwkeurig gedoseerd worden omdat een dubbele dosering al dodelijk!kan zijn. Tilmicosin is een UDD preparaat en mag alleen door de dierenarts toegepast worden. Lammeren onder de 15 kg lichaamsgewicht moeten met een ander middel behandeld worden. Lincomycine-spectinomycine moet 3 dagen achter elkaar gespoten worden en is iets goedkoper. Nadeel is dat het in de praktijk niet meevalt om de dieren 3 dagen te behandelen. Langwerkende oxytetracycline is ook een goed alternatief.
5. Na behandeling de schapen in een schone wei doen waar 2 weken geen schapen hebben gelopen.
6. Enten bij hardnekkige problemen of bij grotere koppels om de weerstand tegen rotkreupel te vergroten. De enting moet na de eerste keer na 4 tot 6 weken herhaald worden. Daarna jaarlijks voor de risicoperiode. De vaccinatie kan uitgevoerd worden bij dieren ouder dan 3 maanden. Men kan niet volstaan met alleen een enting om de uitbraak te stoppen. Een enting helpt wel de genezing te bevorderen. De enting wordt 6 cm achter het oor gegeven. Deze enting geeft regelmatig abcessen als entreactie. 

Hoe wordt ik vrij van rotkreupel?
De volgende aanpak kan ervoor zorgen dat kleinere koppels tot 50 schapen vrij worden van rotkreupel. Deze aanpak heeft het meeste zin als de lammeren gespeend zijn en het mooi droog zomerweer is.

1. Behandel en bekap de hele koppel op één dag. Alle tussenklauwen insmeren met florfenicol. Alle aangetaste dieren behandelen met antibiotica door middel van een injectie.Tenslotte alle dieren in een voetbad met Perfect zinksulfaat met klauwfix zetten gedurende een half uur.
2. Na de behandelingen de dieren in een schone weide plaatsen.
3. Na 3 weken wordt een controlebehandeling gegeven met selectie. Dieren die dan nog rotkreupel hebben moeten uitgeselecteerd en afgevoerd worden. De gezonde dieren krijgen weer een voetbad.
4. Na de behandeling worden de dieren in een schone weide gezet. Dit is een weide waar 2 weken geen schapen in gelopen hebben.

 
Doorloopvoetbad met ladder tegen omhoogspringen van schapen.

 Hoe voorkom ik dat mijn schapen rotkreupel krijgen ?

1. Voorkom insleep. Door het verstrekken van laarzen aan bezoekers. Alleen ontsmette en gereinigde aanhangers in de weide toelaten.Beter is buiten de weide te laden. Pas op met gezamenlijk gebruik van een veewagen.
2. Regelmatig klauwtjes bekappen dwz. 2 x per jaar. Op tijd bekappen van schapen, geiten en hun lammeren kan veel extra werk voorkomen. Direct na het aflammeren is een goed moment om te bekappen.
3. Quarantaine.Nieuwe aankopen zoals rammen 2 weken apart houden, bekappen, in een voetbad zetten en antibiotica spuiten. Pas als u er zeker van bent dat ze vrij zijn mogen ze bij de koppel.
4. Enten tegen rotkreupel. Dit is alleen nodig in een besmette omgeving.
5. Een goede voeding met voldoende mineralen zorgt voor een harde klauw die meer weerstand biedt tegen de rotkreupelbacterie.
6. Het is mogelijk om op rotkreupelgevoeligheid te selecteren. Noteer bij welke schapen de rotkreupel hardnekkig is of steeds terugkomt. Bij de steeds terugkerende gevallen kan opruimen nodig zijn in verband met een mogelijke erfelijke gevoeligheid voor rotkreupel.