Schmallenberg

Schmallenberg

Foto; Lam met kromme poten als gevolg van een Schmallenberg infectie. Dit is een milde vorm waar het lam mee kan leven.


Wat is Schmallenberg?
Schmallenberg is de benaming voor een virus dat aangeboren afwijkingen bij lammeren veroorzaakt. Het is vernoemd naar het plaatsje in Duitsland waar deze aandoening in 2011 voor het eerst werd gezien.

Welke dieren krijgen Schmallenberg?
Schapen van alle leeftijden kunnen Schmallenberg oplopen maar het zorgt alleen voor problemen bij drachtige ooien tijdens het eerste deel van de dracht. Hierdoor worden er vervolgens lammeren geboren met afwijkingen die variëren van licht gebogen pootjes tot zeer ernstig vervormde lammeren die al dood zijn of kort na de geboorte sterven.

Wat veroorzaakt Schmallenberg?
Schmallenberg wordt veroorzaakt door een virus. Het type virus waar dit virus toe behoort was tot 2011 niet bekend in Europa. Soortgelijke virussen waren al wel bekend in Australië en Azië waar ze voor vergelijkbare aangeboren afwijkingen zorgen. Omdat het echt om een nieuw virus ging duurde het in 2011 even voordat het virus gevonden was. Het virus wordt alleen overgedragen via knutten (kleine steekmuggen), de schapen kunnen elkaar niet direct besmetten. Koeien en geiten zijn ook gevoelig voor deze ziekte.

Wat zie ik aan mijn schapen?
In tegenstelling tot bij koeien zien we aan schapen eigenlijk geen ziekteverschijnselen, totdat ze aflammeren van misvormde lammeren. Koeien krijgen vaak wel hoge koorts en diarree, dit wordt bij schapen echter vrijwel nooit gezien.

Als de ooi voor het eerst in aanraking komt met het virus tijdens de eerste 20-50 dagen van de dag dracht treden er dan ook alleen problemen op bij de ongeboren lammeren. Vóór 20 dagen dracht staan de lammeren nog niet in contact met het bloed van de moeder en vindt er geen overdracht van het virus naar de lammeren plaats. Na 50 dagen dracht heeft het lam een eigen immuunsysteem en zal het ook in de baarmoeder de infectie al aanvallen. In de tussentijd is het lam echter niet in staat het virus te herkennen en laat het dus toe in het lijf. Daar nestelt en vermenigvuldigt het zich in het ruggenmerg en de zenuwen van het lam. Hierdoor treedt een soort verlamming op waardoor de  lammeren niet goed meer kunnen bewegen en de gewrichten vast groeien in de positie waarin ze op dat moment in liggen. De ernst van de infectie kan sterk variëren, soms hebben lammeren alleen wat kromme pootjes en groeien ze hier later over heen en zie je er niets meer aan. In andere gevallen is de infectie zo erg dat niet alleen de pootjes vergroeit zijn maar ook de rug. In sommige gevallen hebben de lammeren ook een veel te korte onderkaak of zijn het ‘dummie’ lammeren, wat wil zeggen dat ze er wel normaal uit zien maar niet kunnen drinken of normaal functioneren.

De lammeren worden in de meeste gevallen op de juiste tijd geboren. Alleen in gevallen waarin de misvormingen zo ernstig zijn dat de lammeren eerder doodgaan is er kans op verwerpen.

Tijdens het aflammeren kunnen er ook problemen voor de ooi ontstaan. Lammeren met ernstige afwijkingen zullen niet in een normale houding geboren kunnen worden en er kunnen daardoor beschadigingen aan de baarmoeder of geboorteweg ontstaan. Hierdoor is de ooi vaak gevoeliger voor ontstekingen dan bij een normale geboorte. Wees dus altijd alert als je vergroeide pootjes voelt als je een ooi assisteert en bel op tijd een dierenarts als de verlossing niet wil lukken.

Het is nog niet duidelijk of het virus ook effect heeft op de vruchtbaarheid van zowel ooien als rammen. Dit lijkt op dit moment alleen mogelijk als de ram hoge koorts heeft gehad van een infectie waardoor de spermacellen dood zijn gegaan.

Hoe behandel ik Schmallenberg?
Je bent ten tijde van het aflammeren altijd te laat met behandelen, de misvormingen zijn al opgetreden en kun je niet meer tegengaan. Lammeren die leven maar ernstig vergroeit zijn moeten worden geëuthanaseerd. Als lammeren alleen licht kromme pootjes hebben en verder goed fit zijn kan een poging gedaan worden tot spalken om ze er over heen te laten groeien. Omdat dit echter een vergroeiing van het bot zelf is en niet van de spieren, zijn de resultaten minder goed dan bij een lam of kalf dat te korte pezen in de voorpoten heeft.

Hoe voorkom ik Schmallenberg?
Voorkomen van Schmallenberg is erg moeilijk, de ervaring leert dat de meeste insectenmiddelen niet goed genoeg werken om het bijten van de knut te voorkomen. Gelukkig hebben de ooien een zeer goede natuurlijke weerstand na de eerste infectie en zullen ze in elk geval de eerste 2-3 jaar niet nog een keer gevoelig zijn. We zien nu wel dat de infectie nog steeds in Nederland aanwezig is en dat er bedrijven zijn die na enkele jaren toch weer meerdere dieren hebben die met problemen aflammeren. De enige optie zou dan zijn om te vaccineren met een vaccin uit Engeland.