Het Easy Care Schaap

Winterzonnetje

EASY CARE

Gemaksschaap klaar voor de toekomst         

 De schapenhouderij in Europa is een tak van veehouderij met lage marges. Het saldo bedraagt  in Nederland 50 euro per ooi per jaar. Hier moeten huisvestingskosten, graslandkosten en arbeidsbeloning afgetrokken worden. Voor een rendabele en duurzame schapenhouderij moet er aan de kostenkant een verlaging of aan de opbrengstenkant een verhoging tot stand komen.

Met de huidige wolprijzen (50 eurocent per kilo voor witte wol) en scheerkosten is wol op het Nederlands schaap een schadelijk bijproduct geworden. Gekleurde wol is  alleen aan spinnende hobbyisten te slijten. Wol op het schaap kost gemiddeld 4 euro per schaap per jaar. Dit is inclusief myasisbestrijding met middelen als Neocidol of Clik.

Veertig jaar geleden zag Iolo Owen in Wales al weinig toekomst voor de wol en begon een fokproject om een wolloos schaap te fokken. Gestart op een pachtbedrijf met 20 hectare is Owen ondertussen eigenaar van 800 hectare en 3500 ooien van het, door hemzelf ontwikkeld, Easy Care ras.

De Easy Care is een creatie uit de Wiltshire Horn en de Welsh Mountain..In de jaren tachtig is ook gebruik gemaakt van de Charolais. Het is een wit hoornloos schaap met een volwassen gewicht van gemiddeld 63 kilo. De volwassen rammen wegen 100 kilo. De ooien brengen gemiddeld 1.8 lam groot. De lammeren klassen R3 in het EUROP systeem bij 18 kg geslacht gewicht.

In Duitsland is een soortgelijk initiatief ontstaan  met de ontwikkeling van het Nolana schaap. Hierbij wordt de Dorper ingezet ,een Zuid-afrikaans vleesschaap.

In Nederland is de Vereniging Het Ruischaap actief. Doordat deze activiteiten nog niet zo lang bestaan is de uniformiteit van de dieren in Duitsland en Nederland wisselend.

EASY CARE SYSTEEM

Owen heeft niet alleen het gemak van een wolloos schaap als uitgangspunt genomen. Hij heeft een easy care filosofie op de schapenhouderij losgelaten waarvan veel punten ook goed bruikbaar zijn voor de Nederlandse houderij. Het Easy Care systeem is fokken en selecteren binnen een goed houderijsysteem.  Dit betekent zo min mogelijk input van arbeid, energie en kapitaal. Een gunstig bijeffect is dat er een houderij ontstaat die past bij de aard en natuur van het schaap. Dit komt de gezondheid ten goede. Veel punten van het easy care systeem zijn ook toepasbaar bij onze Nederlandse rassen.

Arbeid is een van de grootste kostenposten. Door een ruiend schaap te kiezen is de arbeid van scheren en myiasisbehandeling en –preventie weggevallen.

In Nederland worden de uren ’s nachts in de aflammerperiode niet gerekend. De aflamperiode vergt in Nederland relatief veel arbeid.

Owen selecteerde op 3 kenmerken :wolloosheid,hoornloosheid én probleemloos aflammeren. Door een keiharde selectie heeft dit zijn vruchten afgeworpen. Ooien die geholpen moesten worden bij het lammeren worden al 40 jaar met hun nakomelingen afgevoerd. Het aantal geassisteerde geboortes bij de easy care schapen is nu 5 op 1000. Eén arbeidskracht kan in Engeland 1000 ooien in de aflamperiode verzorgen tegen 250 ooien in Nederland.

Doordat de lammeren zo vitaal zijn dat ze gemakkelijk geboren worden en gemiddeld binnen 5 tot 10 minuten staan, drinken ze binnen 30 minuten de eerste biest. Een vergelijkend onderzoek op de Scottish Agriculture College liet zien dat de gemiddelde laaglandrassen hier 60 minuten overdeden.

Buiten aflammeren in April is op deze manier goed mogelijk zonder onaanvaardbare verliezen bij de lammeren. Dit bespaart kosten op huisvesting, strooisel en arbeid voor apart ophokken van ooien met lammeren. De besmettingsdruk van coccidiose is minimaal.

Buiten aflammeren vergt een andere aanpak dan het aflammeren op stal.

Rust is heel belangrijk. De ooien hebben veel ruimte nodig zodat ze een rustige hoek in de wei uit kunnen zoeken om af te lammeren. Een dichtheid van 10 ooien per hectare functioneert prima. Daar kan de binding tussen ooi en lammeren ontstaan. De ooi met lammeren blijft normaal 2 dagen op en rond de geboorteplek.

De eerste dag wordt bij controle alleen het aantal lammeren en bijzonderheden genoteerd.

Op de tweede dag worden de lammeren  genummerd, deze zijn dan voldoende gebonden aan de ooi en nog net te vangen met een vangstok.

De ooien staan in het jonge voorjaarsgras en hoeven dus niet (eenlingen) of beperkt bijgevoerd worden. De inschaarhoogte van het gras moet 4-6 cm bedragen.

Bijvoeding van de ooien rond het aflammeren kan het beste plaatsvinden met energielikstenen (bv. Rumevit,crystalix). Eén liksteen per 25 ooien moet voldoen. Het is verstandig om hier plusminus 6 weken voor het lammeren mee te beginnen. De dieren kunnen dan langzaam wennen aan deze manier van energieverstrekking. Dit voorkomt de onrust die ontstaat bij het voeren van brok en bespaard arbeid.

Een groot voordeel kan behaald worden door de ooien op drachtigheid te scannen en groepen te maken waarin ooien lopen welke drachtig zijn van hetzelfde aantal lammeren. Het voerregime kan hierop aangepast worden. Bovendien weet de schapenhouder hoeveel lammeren per ooi geboren (kunnen) worden. Het toezicht op het aflammeren is eenvoudiger.

Het buiten aflammeren in een Easy Care systeem vergt wel een schaap dat hier geschikt voor is. Het is niet aan te raden bij een ras dat veel hulp nodig heeft. Het neemt niet weg dat er binnen ieder ras goed geselecteerd kan worden op vlot aflammeren. Er wordt in Nederland vaak te vroeg en te snel ingegrepen. Er is redelijk snel vooruitgang te boeken in aflamgemak door consequent dieren af te voeren die (zware) verlossingen doorstaan.

Kruising met Easy Care rammen geeft makkelijker geboorten en lammeren die door het kruisingseffect snel groeien en vitaal zijn.

Klauwverzorging kan ook veel arbeidstijd kosten. Speciaal in koppels waar rotkreupel heerst geeft dit veel ongemak. Het inslepen van ziekten brengt veel werk met zich mee. In het Easy Care systeem wordt ernaar gestreefd om de koppels gesloten te houden en nieuwe rammen pas na een quarantaine periode toe te laten.

In Nieuw Zeeland waar bedrijven 10.000 schapen groot kunnen zijn worden op een aantal bedrijven niet meer standaardmatig klauwen bekapt. Ondanks dat er niet bekapt wordt zijn er toch een heel aantal dieren die perfecte klauwen hebben. Dieren die individueel behandeld moeten worden krijgen een merk om bij de eerstvolgende selectieronde afgevoerd te worden. In het Easy Care systeem ontstaat een schaap dat uitstekend aan de eigen bedrijfsomstandigheden aangepast zal zijn.

Easy Care betekent ook ontwormen op een moment dat het echt nodig is door te ontwormen op geleide van mestonderzoek en strategisch om te weiden. In Schotland is er een veelbelovende proef uitgevoerd waarop lammeren geweid worden op een weide met een weegbree /chicoreimengsel. Op dit mengsel bleken de lammeren goed te groeien en de  wormeitjes per gram mest aanzienlijk te dalen. Ontwormen zonder arbeid op een speciale ontwormingsweide zou in de toekomst een optie kunnen zijn.

Selectie op easy care eigenschappen is eenvoudig; merk de dieren die buiten de normale bedrijfsbehandelingen extra aandacht of behandeling nodig hebben. Dit kan eenvoudig door met een gaatjestang een gaatje in een oormerk te ponsen of een castratie-elastiekje om het merk te plaatsen.  Dit geeft een markering die niet verdwijnt. Houdt geen nakomelingen aan van dieren die gemerkt zijn. Selecteer dieren met 1-3 gaatjes in de oormerken uit, afhankelijk hoe zwaar u de selectiedruk wilt laten zijn.

Selectiecriteria zijn;

Easy care is ook weiden op een grasklavermengsel. De lammeren groeien  50 gram /dag sneller dan op een zuiver grasmengselweide en kunnen sneller afgeleverd worden zonder extra kosten en arbeid voor stikstofgiften. Een snelle groei betekent minder risicodagen en minder arbeid per lam per dag. Door gebruik te maken van indexrammen met een hoge index voor groei is er een voordeel te behalen van 2-5 euro per lam mits men rammen met lengte kiest. Deze geven weinig tot geen geboortemoeilijkheden.  

Meer easy care is:

-Een goede werkhond die de schapen ophaalt. Ook dat laatste schaap dat niet op de   brokjes reageert.

-Een wildrooster om in de wei te komen zonder een hek te openen.

-Meer dan 3000 kV  spanning op elektrische afrastering zodat schapen niet ontsnappen of verstrikt raken in een weidenet.

-Een zonnepaneel op de schrikdraadinstallatie.

Zo zijn er met de nodige creativiteit tal van oplossingen te bedenken om tot een makkelijke schapenhouderij te komen waarmee een goed inkomen te behalen is.

De uitdaging is om naar een renderende schapenhouderij te zoeken met een goed welzijn voor het schaap en de schapenhouder, zodat er ook nog tijd overblijft om geleund over het hek van een mooi koppel schapen te genieten