Rotkreupel

De grootste veroorzaker van kreupelheid bij schapen is rotkreupel. Er moeten 2 bacteriën gezamenlijk aanwezig zijn om rotkreupel te veroorzaken.
De eerste is Fusobacterium necrophorum. Deze bacterie is altijd aanwezig in de omgeving van het schaap, hij komt in de darmen en dus ook in de mest voor. Fusobacterium necrophorum zorgt voor verweking van de klauwhuid.
De tweede, Dichelobacter nodosus, wordt binnengebracht via aankoop van nieuwe dieren, via laarzen of autobanden.
Beide bacteriën versterken elkaar en dringen samen door het klauwhoorn heen. Ze hebben een voorkeur voor een vochtige en warme (boven 10 graden Celsius) omgeving.
D.nodosus houdt van een zuurstofarme omgeving, daarom vormt losliggend hoorn en spleetjes in de klauw een goede voedingsbodem voor de bacteriën. Een matige klauwverzorging bevordert het ontstaan van rotkreupel.
Dichelobacter nodosus kan maximaal 14 dagen buiten het schaap overleven. Indien er in een weiland 14 dagen geen schapen hebben gelopen is deze vrij van de rotkreupelbacterie.

Kenmerken

Koppelprobleem; geen gewrichtsaantasting; klauwaandoening van de gehele klauw.

Voorkomen

Bij ongeveer driekwart van de nederlandse koppels komt rotkreupel in meer of mindere mate voor. De infectie is niet altijd zichtbaar maar komt tot uiting afhankelijk van de weersomstandigheden. Warm en vochtig weer bevordert rotkreupel. Bij een temperatuur onder de 10 graden vermenigvuldigt de rotkreupelbacterie zich niet.
Daarom komen pieken vaak in voor- en najaar voor.

Verschijnselen

Plotseling optredende kreupelheid bij meerdere schapen. In het begin van de infectie is nog niet veel aan de huid tussen de klauwtjes te zien behalve dat het wat grijswit uitziet en warm aanvoelt. Later wordt het weefsel aangevreten en ontstaat er een geel beslag van dood weefsel. Hoornweefsel raakt ondermijnt en gaat als reactie woekeren. Er kan zelfs complete ontschoening ontstaan.
De rotkreupel geeft een typische geur van dood weefsel dat kenmerkend is voor deze aandoening.
Het klassieke beeld van op de voorknieën grazende schapen kan ontstaan. Niet elk op de voorknieën grazend schaap is een rotkreupelschaap. Andere redenen voor pijn in de ondervoet kunnen dit beeld ook geven.

Behandeling

Beginnende infecties zijn redelijk goed te behandelen. Gevorderde infecties vragen een harde aanpak.

De behandeling bestaat uit de volgende onderdelen:

1. Bekappen; al het losse hoorn wegknippen met de klauwschaar. Netjes afwerken met het schapenpootmesje en de klauw weer in model snijden. Pas op dat de klauw niet gaat bloeden. Dit geeft weer kans op meer ontsteking. Ontsmet het gereedschap tussendoor. Afsnijdsels verwijderen en zeker niet in de wei laten liggen.In het weggesneden hoornmateriaal kunnen bacterien weken lang overleven.
   

2. Tussenklauw sprayen met tetracycline . Twee keer sprayen en tussendoor op laten drogen. Laat de dieren niet direct een natte weide in zodat de spray goed kan hechten. Bij hardnekkige gevallen kan men de tussenklauw insmeren met florfenicol . Dit kan men het beste met een kwastje doen.

3. Voetbad met Perfect zinksulfaat met klauwfix.Dit moet een 10 % oplossing zijn. Het beste is een stabad waar de dieren een half uur instaan. Na het voetbad is het goed de dieren op een betonplaat op te laten drogen. Indien dit niet mogelijk is of bij kleine koppeltjes kan men de Hoof and Sole Hardener spray gebruiken. Deze verhardt de klauw en bevat phenol en formaline. Foot Protect Schaap 2.5 liter is als milieuvriendelijk alternatief voorhanden.Dit is een voetbad op basis van etherische oliën en plantenextracten.
   

4. Injecties met antibiotica. Er zijn 2 geschikte middelen: Tilmicosine en lincomycine-spectinomycine . Tilmicosin hoeft maar één maal gespoten worden. Het middel moet wel nauwkeurig gedoseerd worden omdat een dubbele dosering al dodelijk!kan zijn. Tilmicosin is sinds kort een UDD preparaat en mag alleen door de dierenarts toegepast worden. Lammeren onder de 15 kg lichaamsgewicht moeten met een ander middel behandeld worden. Lincomycine-spectinomycine moet 3 dagen achter elkaar gespoten worden en is iets goedkoper. Nadeel is dat het in de praktijk niet meevalt om de dieren 3 dagen te behandelen.
   

5. Na behandeling de schapen in een schone wei doen waar 2 weken geen schapen hebben gelopen.

6. Enten bij hardnekkige problemen of bij grotere koppels om de weerstand tegen rotkreupel te vergroten. De enting moet na de eerste keer na 4 tot 6 weken herhaald worden. Daarna jaarlijks voor de risicoperiode. De vaccinatie kan uitgevoerd worden bij dieren ouder dan 3 maanden. Men kan niet volstaan met alleen een enting om de uitbraak te stoppen. Een enting helpt wel de genezing te bevorderen. De enting wordt 6 cm achter het oor gegeven . Deze enting geeft regelmatig abcessen als entreactie.
   

1. Behandelen en bekappen van de hele koppel op één dag. Alle pootjes insmeren met florfenicol. Alle aangetaste dieren behandelen met antibiotica.Tenslotte alle dieren in een voetbad met Perfect zinksulfaat met klauwfix zetten gedurende een half uur.

2. Na de behandelingen de dieren in een schone weide plaatsen.

3. Na 3 weken wordt een controlebehandeling gegeven met selectie. Dieren die dan nog rotkreupel hebben moeten uitgeselecteerd en afgevoerd worden. De gezonde dieren krijgen weer een voetbad.

4. Na de behandeling worden de dieren in een schone weide gezet. Dit is een weide waar 2 weken geen schapen in gelopen hebben.

Doorloopvoetbad met ladder tegen omhoogspringen van schapen.

Tyloom

Dit is een woekering van huid en vet in de tussenklauw. Dit is een afwijking die vooral bij zware dieren en rassen voorkomt zoals de Suffolk. De woekering is operatief te verwijderen.

Botulisme

Botulisme bij schapen komt sporadisch voor.Het wordt gekenmerkt door liggen , stijfheid en een ongecoördineerde gang, zwaaien met de staart, speekselen, neusuitvloeiing en een verlamde tong. Gestorven dieren zwellen snel op na de dood.In alle gevallen is er verband met uitgereden kippenmest op het land. Soms worden dode kuikens in het land gevonden.

Blauwtong

Blauwtong kan een kroonrandontsteking geven. Meestal aan alle vier de benen

Droge loslating van de hoornwand

Dit verschijnsel komt in sommige koppels veel voor. Soms zijn de helft van de dieren aangetast.De hoornwand aan de buitenkantvan de klauw laat los en de onderliggende hoeflederhuid maakt nieuw hoorn aan.Het is een onschuldige aandoening tenzij er door binnendringend vuil ontstekingen en abcessen ontstaan.Het kan kreupelheid bij individuele schapen geven. Bij het besnijden kunnen de losgelaten wanden weggesneden worden.

De oorzaak is onbekend maar heeft met de kwaliteit van de klauw te maken. Een tekort aan biotine ( in analogie met soortgelijke aandoeningen bij paarden en koeien ) zou een oorzaak kunnen zijn. Biotine P kan over geweekte pulp verstrekt worden. Zorg voor een toereikende mineralenvoorziening. Selectie op klauwkwaliteit is belangrijk.